Verhuizen naar Aruba: verblijfsvergunning en DIMAS

Of je een verblijfsvergunning voor Aruba nodig hebt, hangt niet af van je Nederlandse paspoort. Het hangt af van waar jij bent geboren of genaturaliseerd, en van waar je ouders zijn geboren. Wie daarbuiten valt, vraagt een vergunning aan bij DIMAS, het Departamento di Integracion, Maneho y Admision di Stranhero.

• Artikel 1 LTU zet vier groepen helemaal buiten de vergunningsregels, waaronder in Aruba geboren Nederlanders.
• In Nederland geboren met een ouder uit die groep? Dan val je er zelf ook buiten.
• Wel vergunningsplichtig: een vergunning tot tijdelijk verblijf duurt volgens de wet hoogstens een jaar.
• Werk: bij een eerste aanvraag om te werken dient je werkgever de aanvraag in, niet jij.
• Termijnen botsen: de wet noemt zes weken beslistermijn, de overheidssite noemt tien weken wachtduur. Reken op de langste.

Eerst dit: val je onder de LTU?

De Landsverordening toelating en uitzetting (LTU) is de basis. Artikel 6 is streng geformuleerd: "Behalve in de artikelen 1 en 3 vermelde personen wordt niemand in Aruba toegelaten zonder een vergunning tot tijdelijk verblijf of tot verblijf."

De hele vraag is dus of jij in artikel 1 of artikel 3 staat. Sta je er niet in, dan ben je toelatingsplichtig en loopt alles via DIMAS.

Artikel 1: buiten de regels

De versie van de LTU in het Centraal Wettenregister van 6 april 2021 noemt vier groepen op wie hoofdstuk 2 niet van toepassing is:

1. Nederlanders, als zodanig in Aruba geboren.
2. Personen die in Aruba de Nederlandse nationaliteit hebben verkregen.
3. Nederlanders die buiten Aruba zijn geboren en ten minste tien jaar toelating en hoofdverblijf in Aruba hebben of hebben gehad.
4. Nederlanders die buiten Aruba zijn geboren van wie ten minste een van de ouders tot groep 1, 2 of 3 behoort of behoorde.

De uitzondering voor in Nederland geborenen

Groep 4 is voor veel lezers van deze site de belangrijkste regel. Ben je in Nederland geboren, maar is je vader of moeder in Aruba geboren of daar genaturaliseerd, dan val je zelf ook buiten de vergunningsplicht.

De overheidssite schrijft over deze categorie: "Deze categorie Nederlanders kan Aruba binnen komen op basis van een geldig paspoort." Bewijs lever je met documenten zoals een DIMAS-verklaring, je paspoort, geboorteakte en huwelijksakte.

De wet geeft je daar recht op papier voor: artikel 1, tweede lid bepaalt dat de Minister op aanvraag een verklaring verstrekt "waaruit blijkt dat hij niet toelatingsplichtig is". Vraag die aan, ook als je hem niet direct nodig denkt te hebben. Zonder papier moet je je afkomst telkens opnieuw bewijzen aan een balie.

Artikel 3: van rechtswege toegelaten

Artikel 3 is een aparte route: je bent toelatingsplichtig, maar je toelating volgt rechtstreeks uit de wet. Onder die lijst vallen onder meer mensen in dienst van een van de landen van het Koninkrijk, gepensioneerden van Aruba of van de Nederlandse Antillen van voor 1 januari 1986, en "Nederlanders die gedurende langer dan vijf jaar in Aruba zijn toegelaten geweest van rechtswege of krachtens vergunning".

Het prettige aan deze route staat in het derde lid: "Aan de toelating van rechtswege worden geen voorwaarden verbonden." Geen werkgeversbinding, geen jaarlijkse verlenging.

De verklaring die dit bevestigt vraag je aan bij DIMAS. De overheidssite noemt daarvoor Awg. 100,- en een wachtduur van 12 weken.

Wel vergunningsplichtig: welke route

Val je buiten artikel 1 en 3, dan kies je een verblijfsdoel. Een detail dat veel mensen mist: de overheidssite stelt dat Nederlanders die niet op de Nederlandse Antillen geboren zijn vergunningsplichtig zijn, maar "Zij hoeven echter geen waarborgsom te betalen." Voor andere nationaliteiten hangt die waarborgsom af van het land van herkomst.

De vergunning tot tijdelijk verblijf heeft volgens artikel 7, eerste lid "een duur van ten hoogste een jaar". De vergunning voor onbepaalde tijd staat in artikel 7a: die kan worden verleend aan wie kan aantonen "dat hij gedurende een periode van ten minste 120 maanden legaal ingezetene van Aruba is geweest".

Aanvragen, stap voor stap

1. Bepaal je status. Zoek eerst uit of artikel 1 of artikel 3 op jou van toepassing is. Dat scheelt de hele vergunningsroute.
2. Verzamel je bewijs. Geboorteakte van jou en van de ouder via wie je de uitzondering claimt, paspoort, eventueel huwelijksakte.
3. Kies het verblijfsdoel. Werk, studie, gezin, rentenier of gepensioneerde. Elk doel heeft een eigen lijst van vereisten op de DIMAS-site.
4. Laat je werkgever indienen als het om werk gaat. Artikel 7, achtste lid legt dat vast: de aanvraag wordt "namens de betrokkene ingediend door die werkgever of diens wettelijk vertegenwoordiger".
5. Maak een afspraak. De overheidssite: "Hiervoor dient u een afspraak te maken bij DIMAS en de aanvraag persoonlijk te overhandigen."
6. Wacht de beslissing af waar dat moet. Het Toelatingshandboek 2023 stelt dat wie een eerste aanvraag indient "in beginsel de beslissing op zijn aanvraag in het buitenland" moet afwachten, met uitzonderingen voor onder meer gezinsleden van iemand met de status van artikel 1, 3 of 7a.
7. Verleng op tijd. Datzelfde handboek adviseert een verlenging in te dienen "minstens drie (3) maanden vóór het verlopen van de vorige vergunning".

Toeristisch aankomen en het daar uitzoeken werkt niet als je wilt werken. Artikel 8 omschrijft een toerist als iemand die niet langer dan dertig opeenvolgende dagen blijft en tijdens dat verblijf geen betaald werk verricht.

Gepensioneerden en renteniers

Kom je terug om niet meer te werken, dan gelden inkomenseisen. Het Toelatingshandboek 2023 noemt voor een gepensioneerde een gegarandeerd inkomen uit pensioen of lijfrente "met een jaarlijkse opbrengst van ten minste Afl.50.000,00 (en voor rentenier Afl. 100.000,00)".

Zonder gegarandeerd pensioen kan het alsnog, via huurinkomsten of vermogen. Het handboek noemt daarbij "een banksaldo of/en verschillende soorten van beleggingen van ten minste Afl.100.000,00".

Deze vergunning wordt volgens hetzelfde handboek "in principe een (1) jaar" afgegeven, maximaal vijf jaar. Wil je later toch gaan werken, dan is dat een nieuwe aanvraag die aan de arbeidsmarkt wordt getoetst, tenzij je al vijf jaar legaal op Aruba woont.

Waar de bronnen elkaar tegenspreken

Twee dingen om zelf na te vragen, want wij vonden er geen sluitend antwoord op.

• De tienjaarseis. De wettekst van 2021 noemt in artikel 1 "ten minste tien jaar toelating en hoofdverblijf". De uitlegpagina van de overheid noemt in plaats daarvan "Nederlanders die vóór 1 januari 1986 rechtsgeldig op Aruba woonden". Dat is niet hetzelfde criterium. Laat DIMAS jouw geval toetsen aan de actuele wettekst.
• De doorlooptijd. Artikel 7, tiende lid schrijft voor dat binnen zes weken wordt beslist, eenmaal te verlengen met hoogstens vier weken. De publieksinformatie noemt een wachtduur van tien weken. Plan met de langste termijn en dien vroeg in.

Let ook op de leeftijd van het beleid: het meest recente handboek dat de overheid publiceert is het Toelatingshandboek 2023, gedateerd 15-05-2023. Bedragen en beleidsinstructies kunnen sindsdien zijn gewijzigd. Bevestig elk bedrag en elke termijn bij DIMAS voordat je er iets op baseert.

Wat je nu kunt doen

Begin met de statusvraag, niet met de vergunningsvraag. Een half uur in de geboorteaktes van je ouders kan het verschil zijn tussen een verklaring ophalen en een jaarlijks te verlengen vergunning.

En regel de volgorde slim: bij werk in loondienst dient je werkgever de eerste aanvraag in, dus een concrete baan versnelt het papierwerk. Kijk welke vacatures op Aruba en de andere eilanden er nu staan en zet je profiel klaar, zodat een werkgever de aanvraag kan starten zodra jij ja zegt.