Solliciteren vanuit Nederland op Curaçao en Aruba

Vanuit Nederland solliciteren naar een baan op Curaçao, Aruba of Bonaire werkt, en voor de meeste mensen is het ook de enige volgorde die klopt. Je papieren komen namelijk pas rond als er een werkgever heeft getekend. Wat per eiland verschilt: wie de aanvraag indient, waar je op de beslissing wacht, en hoeveel werk je toekomstige werkgever eraan heeft.

Kort samengevat:

• Je geboorteplaats bepaalt je route. Op het eiland geboren, of een ouder die daar geboren is? Dan geldt vaak een andere en lichtere regeling.
• Curaçao: eerst het contract. Een getekende arbeidsovereenkomst is een van de bewijsstukken voor voldoende middelen van bestaan.
• Aruba: je werkgever vraagt aan. De eerste verblijfsvergunning met toestemming om te werken loopt volgens de overheid via de werkgever, en je wacht de beslissing af in het land van herkomst.
• Bonaire, Sint Eustatius en Saba: de grens ligt bij 90 dagen. Wil je er werken en blijf je langer dan 90 dagen per 365 dagen, dan heb je een Verklaring van Rechtswege nodig.
• Een sollicitatiereis loont pas als er gesprekken staan. Ga niet kijken of er werk is. Ga praten met mensen die je al hebben uitgenodigd.

Eerst uitzoeken: welke route geldt voor jou

Voordat je één cv verstuurt, wil je weten onder welke regeling je valt. Het bepaalt wat je een werkgever kunt beloven over je startdatum, en werkgevers vragen er in het eerste gesprek naar.

Deze tabel vervangt geen advies over jouw situatie. Elk vakje hieronder wordt uitgelegd, met de instantie erbij die het publiceert.

Curaçao: het contract is je papierwerk

Meerderjarige Nederlanders vallen op Curaçao onder de Van Rechtswege verklaring; de Toelatingsorganisatie noemt daarvoor een verzoek "onder letter F". Wie als werknemer komt, moet bewijs van voldoende duurzame middelen van bestaan leveren. Een van de genoemde bewijsstukken is een arbeidsovereenkomst, ondertekend door jou en je werkgever.

Je aanvraag begint dus bij een handtekening, niet bij een verhuisdatum. Solliciteren vanuit Nederland is daarmee geen omweg maar de eerste stap van de procedure.

Ook op de lijst: een verklaring omtrent gedrag die niet ouder dan 3 maanden is, in origineel. Vraag die pas aan als je gesprekken serieus worden, anders is hij verlopen voordat je hem inlevert.

Na indiening heeft de Toelatingsorganisatie 4 maanden om te beslissen, en Nederlanders en Amerikanen mogen die beslissing op Curaçao afwachten. Bij een negatieve beslissing heb je 6 weken om bezwaar te maken.

Nemen werkgevers op Curaçao Nederlanders aan?

Die vraag gaat bijna altijd over gedoe, niet over jou. Voor een buitenlandse arbeidskracht heeft een werkgever een tewerkstellingsvergunning nodig op grond van de Landsverordening Arbeid Vreemdelingen. Dat is een procedure met voorwaarden vooraf.

Twee daarvan verklaren waarom werving traag gaat: de werkgever moet bij de aanvraag kunnen aantonen dat hij ten minste vijf weken actief heeft gezocht naar geschikte kandidaten op Curaçao, en de vacature ten minste vijf weken van tevoren aanmelden bij het Centrum voor Arbeid (Sentro pa Labor).

Of die route op jou van toepassing is, hangt af van je nationaliteit en status. Dat is precies het soort vraag dat je niet op een forum laat beantwoorden: laat je werkgever het navragen bij het Centrum voor Arbeid en vraag zelf na bij de Toelatingsorganisatie Curaçao, waar de verblijfstitel wordt aangevraagd. Meer context over lonen en sectoren staat in de gids over werken op Curaçao: salaris en arbeidsmarkt.

Aruba: de werkgever doet de aanvraag

Op Aruba is de eerste vergunning niets wat je zelf even regelt. De overheidspagina over verblijfsvergunningen stelt dat een eerste vergunning tot verblijf met toestemming om te werken door de werkgever moet worden aangevraagd, en dat je die vergunning in het land van herkomst afwacht.

Let op één punt: de pagina over die vergunning zelf formuleert het anders en spreekt van een aanvraag door "een legaal op Aruba gevestigde werknemer". Twee pagina's van dezelfde overheid zeggen hier dus niet hetzelfde. Laat je werkgever het bevestigen bij DIMAS voordat iemand een ticket boekt.

Wat wel eenduidig op die pagina's staat:

• De vergunning geldt voor een bepaalde functie bij een bepaalde werkgever.
• Je mag slechts bij één werkgever in dienst zijn, en alleen in een functie waarvoor je een vergunning krijgt.
• Voor de meeste werk- en verblijfsvergunningen loopt er eerst een arbeidsmarkttoetsing bij de Departamento di Progreso Laboral (DPL); pas met die verklaring gaat de aanvraag naar DIMAS.
• De vergunning duurt ten hoogste een jaar.
• Bij indiening wordt Awg. 65,- aan retributiekosten in rekening gebracht; de leges bedragen Awg. 1.200,-, exclusief waarborgsom.
• De wachtduur voor deze vergunning bedraagt 10 weken, aldus dezelfde pagina.

Nederlanders die niet op de Nederlandse Antillen geboren zijn, zijn vergunningsplichtig, maar hoeven geen waarborgsom te betalen. De stappen zelf staan uitgewerkt in de gids over de verblijfsvergunning voor Aruba via DIMAS.

Dit verandert je brief. Je vraagt een werkgever niet alleen om je aan te nemen, je vraagt hem om een aanvraag in te dienen en een toetsing te doorlopen. Schrijf dat je dat weet, en dat je je documenten klaar hebt.

Geboren op het eiland? Dan geldt iets anders

Voor een groot deel van de diaspora is dit het belangrijkste stuk van de hele procedure.

Aruba noemt een aantal categorieën die buiten de Landsverordening Toelating en Uitzetting (LTU) vallen: op Aruba geboren Nederlanders, Nederlanders die vóór 1 januari 1986 rechtsgeldig op Aruba woonden, op Aruba genaturaliseerde vreemdelingen, en de Nederlandse kinderen van die groepen die buiten Aruba zijn geboren. Die categorie kan Aruba binnenkomen op basis van een geldig paspoort.

Curaçao kent een vergelijkbare Niet van Toepassing verklaring. Die geldt onder meer voor een persoon die in Curaçao geboren is en sinds de geboorte de Nederlandse nationaliteit heeft, en voor de kinderen van de genoemde personen.

Slaat dit op jou, zeg het dan in je eerste mail. Het haalt de grootste twijfel bij een werkgever weg, nog voordat iemand naar je cv kijkt.

De sollicitatiereis: wanneer wel, wanneer niet

Een reis is duur en je kunt hem maar één keer goed inzetten. Doe dat in deze volgorde.

1. Solliciteer eerst op afstand. Bouw je lijst op vanuit Nederland: gerichte mails, videogesprekken, contact met mensen die je kennen.
2. Plan de reis pas als er gesprekken staan. Zonder afspraken vooraf wordt het een vakantie met een cv in je tas.
3. Zet je afspraken achter elkaar. Vraag om een gesprek op locatie, en meteen om een korte rondleiding of kennismaking met het team.
4. Spreek ook met mensen die niets werven. Oud-collega's, familie in de sector, een branchevereniging. Zij weten wat er straks vrijkomt.
5. Doe ter plaatse wat alleen daar kan. Loket bezoeken, huurmarkt bekijken, school bezoeken, met een bank praten.
6. Spreek een concrete vervolgstap af. Een datum, een naam, een volgend gesprek. Niet "we houden contact".

Voor een oriëntatiereis naar Bonaire, Sint Eustatius of Saba is de grens duidelijk. De Verklaring van Rechtswege is bedoeld voor wie er langer dan 180 dagen per 365 dagen wil wonen, of langer dan 90 dagen per 365 dagen wil verblijven én in die tijd wil werken of stage lopen.

Voor Curaçao en Aruba gelden eigen regels voor toeristisch verblijf. Check die bij de betreffende instantie voordat je een langere reis plant.

Wat werkgevers echt willen weten

Deze vragen komen bijna altijd, in deze volgorde. Bereid er antwoorden op voor die je in twee zinnen kunt geven.

• Wanneer kun je echt beginnen? Reken je opzegtermijn en je papieren mee, en zeg erbij welke termijn de instantie zelf publiceert.
• Waarom hier, en waarom nu? Een band met het eiland telt. Wees concreet: familie, opgegroeid, eerder gewoond.
• Wie vraagt wat aan? Laat merken dat je de route kent en dat je je documenten klaar hebt liggen.
• Waar ga je wonen? Werkgevers zijn bang voor een kandidaat die na drie maanden geen huis vindt.
• Wat verwacht je aan salaris? Noem een bedrag in de lokale valuta, niet in euro's.
• Komt er een partner mee? Zeg het eerlijk, en zeg of die ook werk zoekt.

Je cv en brief vanuit Nederland

• Zet je band met het eiland in de eerste regel, niet onderaan bij "hobby's".
• Noem je papieren route in één zin, met de naam van de regeling. Dat leest als iemand die het al heeft uitgezocht.
• Vertaal je ervaring naar lokale schaal. Een team van 200 in Nederland zegt weinig; wat je zelf deed, zegt alles.
• Wees eerlijk over taal. Papiaments, Nederlands, Engels, Spaans: schrijf per taal je echte niveau op.
• Zet een bereikbaarheid neer die werkt. WhatsApp, en een zin over het tijdsverschil met Nederland.
• Stuur een pdf, geen link naar een map die iemand moet openen.

Netwerken terwijl je er niet bent

Op de eilanden gaat veel werk via mensen die elkaar kennen. Dat werkt tegen je als je niets doet, en vóór je zodra je zichtbaar wordt.

• Mail naar een persoon, niet naar een algemeen adres. Zoek de manager van de afdeling waar je zou werken.
• Vraag om een kennismaking, niet om een baan. Twintig minuten videobellen kost niemand iets.
• Wees zichtbaar bij naam. Reageer inhoudelijk op wat lokale bedrijven en brancheorganisaties online plaatsen.
• Gebruik de diaspora in Nederland. Verenigingen, kerken, studentenverenigingen, oud-collega's die al terug zijn.
• Onderhoud het. Eén mail per kwartaal aan vijf mensen levert meer op dan honderd sollicitaties in één week.
• Zet een job alert aan, zodat je niet elke dag zelf hoeft te zoeken.

Wat je zelf moet natrekken

Regels veranderen en jouw situatie is niet de mijne. Check deze punten bij de bron voordat je iets toezegt aan een werkgever.

• Curaçao: je verblijfstitel en de vereistenlijst bij de Toelatingsorganisatie Curaçao; de tewerkstellingsvergunning en de meldplicht bij het Centrum voor Arbeid (Sentro pa Labor).
• Aruba: DIMAS voor de vergunning en de kosten, en de Departamento di Progreso Laboral (DPL) voor de arbeidsmarkttoetsing.
• Bonaire, Sint Eustatius en Saba: de IND-unit Caribisch Nederland. Verbleef je de afgelopen vijf jaar alleen in Curaçao, Caribisch Nederland, Sint Maarten of Europees Nederland, dan hoef je sinds 1-1-2019 geen VOG in te leveren voor de aanvraag Verklaring van Rechtswege. Verbleef je buiten het Koninkrijk of op Aruba, dan moet je wel een VOG overleggen met apostille of legalisatie.
• Sint Maarten en de overige eilanden: eigen toelatingsregels, eigen instantie. Zoek die op voordat je plant.

Wil je verder lezen over wat er na de handtekening komt: de papierwerk-checklist voor Curaçao en de gids over wonen en werken op Bonaire pakken de rest van de verhuizing op.